ORGANOİD TEKNOLOJİSİ

Organoidler seçili organı kopyalayarak kök hücrelerden üretilen, üç boyutlu küçük doku kültürleridir. Bu mini kültürler organın kendine has özelliklerini kopyalayabilirler veya organa özgü davranışlar gösterebilirler ve bazı hücreleri üretebilirler. ABD’li biyolog Ross Harrison’un 1907 yılında erişkin bir kurbağanın lenf sıvısında bulunan sinir hücrelerini büyütmesi ile organoid teknolojisinde yer edinen hücre kültürü tekniğinin temelleri atıldı.

Şekil 1. Organoid teknolojisi sonucu üretilmiş kök hücreler, organizmada halihazırda mevcut olan kök hücreler gibi diğer hücrelere dönüşebilir.

Gerçekleşen Gelişmeler ve Olasılıklar

Harvard Kök Hücre Enstitüsü’nün görüşü olarak teoride tüm doku ve organları kopyalayan organoidler mümkün. Günümüze kadar kopyalanmış beyin, böbrek, akciğerler, bağırsaklar, mide ve karaciğer bu teknolojinin ürünleri. Ayrıca organoidlerde kendini yenileyebilen kök hücre grupları bulunur. Bu sebeple organoid teknolojisi sonucu üretilmiş bu kök hücreler organizmada halihazırda mevcut olan kök hücreler gibi diğer hücrelere dönüşebilir.

Hastalıkların Keşfinde ve Tedavi Sürecinde Organoidler

Bazı zamanlarda hasta organdan alınan hücreler laboratuvar ortamında büyüyemediğinden veya doku alınamadığından hastalığın nasıl oluştuğunu öğrenmenin ve olası tedavi yöntemlerini denemenin imkanı olmaz. Bulaşıcı hastalıkların ve çeşitli kanser türlerinin tedavisinde, kalıtımsal hastalıkların modellenmesinde veya bazı biyomedikal uygulamalarında organoid teknolojisinden faydalanılabilir. Örneğin hamilelikte anneye bulaştığında bebekte mikrosefali ve gelişimsel bozukluklara neden olan zika virüsünün bu hastalığı nasıl oluşturduğunu anlamak organoidler ile mümkün. Ayrıca tedavide kullanılabilecek ilaç etken maddelerinin belirlenmesine yönelik araştırmalarda da organoidler kullanılmakta ve virüse karşı kullanılabilecek antiviral ilaç maddesi belirlenebiliyor. Bir diğer örnek olarak olarak kanserli hücrelerden elde edilen organoidler sayesinde mevcut kanser türünün çok benzer modeli elde ediliyor. Kanser türünün tedavisine yönelik farklı ilaç karışımları denenerek hücrenin dayanıklılığı belirlenebiliyor.

Şekil 2. Lgr5+ kök hücrelerden yetiştirilen bağırsak organoidi

İlaç Üretiminde Organoidlerin Etkisi

Bazı sektörlerde yapılan testlerde pek çok maddenin hücreler üzerinde denenmesi gerekiyor. Günümüzde doku testleri için deney hayvanları kullanılmakta ve bu durum hayvanlara çeşitli olumsuzluklar yaşatıyor. Organoid teknolojisi ise kopyalanmış insan hücreleri üreterek ve doku testlerinde doğrudan kullanılarak yapılan ilaç yetiştirme ve üretilecek ürünlerin imalat aşamaları birçok deney hayvanını yaşadıkları olumsuz koşullardan kurtarabilir.

Kaynakça

  • R Salick, F Wells, Eggan, Kaykas, M. M. K. A. (2017, September 19). Modelling Zika Virus Infection of the Developing Human Brain In Vitro Using Stem Cell Derived Cerebral Organoids. NCBI. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5752258/
  • Department of Neuroscience, Novartis Institutes for BioMedical Research, Stanley Center for Psychiatric Research, Broad Institute of MIT and Harvard, Department of Stem Cell and Regenerative Biology and Harvard Stem Cell Institute, Harvard University
  • Şekil 1: Organoidler: Hastalık Modellemenin Geleceği mi? – KURIOUS. (n.d.). Retrieved May 15, 2022, from https://kurious.ku.edu.tr/haberler/organoidler-hastalik-modellemenin-gelecegi-mi/
  • Şekil 2: St Johnston, D. (2015). The Renaissance of Developmental Biology. PLoS Biology, 13(5). https://doi.org/10.1371/JOURNAL.PBIO.1002149

EDİTÖR

Kardelen AKILLI

Merhaba, ben Kardelen. Yıldız Teknik Üniversitesi Biyomühendislik öğrencisiyim. Duygularımı ifade etmek ve kendimi iyi hissetmek için kendimi hep yazarken buldum. Şimdi ise bu platformda ilgimi çeken ve sizlerin de okurken keyif alacağı bilimsel içerikler yazmayı planlıyorum. Bilimle kalın. Keyifli okumalar…

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn
Share on whatsapp
WhatsApp
Share on email
Email
Share on print
Print

Siz de fikrinizi belirtin

Genel
Hilal Korkusuz
KAMUFLAJ TEKNOLOJİSİNDE AHTAPOT ETKİSİ

İnsanlar, tarihi boyunca doğayı incelemiş ve çeşitli canlıları taklit etmiştir. Örneğin kuşların uçmasını taklit edip uçağı, yusufçuk böceğinin uçuş stilinden, fiziki yapısından esinlenerek helikopteri icat etmiştir. Pennsylvania Üniversitesindeki araştırmacılar da ahtapotların kamuflaj yeteneğinden ilham alarak yeni bir teknolojik ürün geliştirildi. Bu ürün girilen komut üzerine çevresine benzeyip rengini ve desenini değiştirebiliyor. Başka bir deyişle kamufle

Okumaya devam et »
Genel
Esma Koca
YARIM KİLO YAPAY ET

Gelişen teknolojiyle birlikte geçmişten günümüze kadar gıda sektöründe büyük adımlar atıldı. Geleceğimizi iyi yönde mi kötü yönde mi etkiledikleri konusunda hâlâ süren tartışmalar olsa da biyoteknolojik gelişmelerin gıda sektöründeki rolü görmezden gelinebilecek boyutta değil. Dünya üzerinde etin her türlüsüne olan ilgi oldukça fazla. İnsanlar ete bayılıyor. Daha fazla insan demek daha fazla et talebi demek.

Okumaya devam et »
Genel
Cansu Yılmaz
FANTOM AĞRI

Hayalet ağrı olarak tanımlanan bu ağrı ampütasyona uğrayan her beş hastadan dördünde görülen bir şikayettir. Fantom ağrının en büyük problemi, kaynağının net bir şekilde anlaşılmaması ve geleneksel tıp tedavilerinin insanların aklında bu ağrıyı farklı bir boyuta taşıması ile süregelen gözlem alanının kısıtlanmasıdır. Fantom Nedir ? Eski Fransızca fantosme “hayalet”, Latince phantasma “hayalet”, Yunanca phantasma “zahiri”

Okumaya devam et »
Genel
Beyza Nur Akman
MUTASYONLAR RASTGELE Mİ OLUŞUR?

Mutasyon nedir? Günlük hayatta işlerimizi yaparken ne kadar kontrollü davransak da yanlış yaptığımız olur. Mutasyonlar da kontrol olmasına rağmen gözden kaçan hatalara benzer. Mutasyon DNA’nın diziliminde gerçekleşen hatalardır. DNA’nın hasar onarım mekanizması bu hataları gözden kaçırır ve düzeltmezse bu hatalar canlıda değişikliklere yol açabilir. Canlılar mutasyonlar nedeniyle yeni bir özellik kazanabilir ya da hasta olabilirler.

Okumaya devam et »
Go to Top